Friday, February 03, 2006

Μετά την απολυταρχία, τάξη.

Αν το blog γιορτάζει σήμερα τα 2α του γενέθλιά του, εγώ μετράω μέσα από προσωπικές εμπειρίες δύο ήττες σε επίπεδο ιδεολογικών πιστεύω.

Ήττα 1η

Στο στρατό μου είχε ανατεθεί να καθορίζω τις υπηρεσίες των στρατιωτών. Η υποχρέωσή μου αυτή είχε ως αποτέλεσμα να γίνομαι δέκτης μιας καθημερινής αφόρητης γκρίνιας. Το ζήτημα αυτό της γκρίνιας με απασχολούσε ιδιαίτερα, ώσπου μια μέρα αποφάσισα να δοκιμάσω τα ιδεολογικά μου πιστεύω στην πράξη. Πιστεύοντας σε ιδέες όπως η άμεση δημοκρατία και η αυτοργάνωση, συγκέντρωσα τους στρατιώτες και τους πρότεινα να καθορίζουν οι ίδιοι τις υπηρεσίες τους, να μου τις ανακοινώνουν και εγώ απλώς να τις επισημοποιώ. Μετά από μία σιωπή μισού λεπτού περίπου, άκουσα ένα ομόφωνο όχι και μία ομόφωνη αιτιολόγησή του: «Θα σφαχτούμε», είπαν. Τις υπηρεσίες, λοιπόν, συνέχισα να τις βγάζω εγώ, δεχόμενος τη σχετική γκρίνια εκ μέρους των στρατιωτών.

Συμπέρασμα: Οι άνθρωποι αρνούνται την αυτοργάνωση και την ανάληψη ευθυνών ακόμα και για τον ίδιο τους τον εαυτό, προτιμούν να έχουν κάποιον που να «φταίει για τα δεινά τους».

Ήττα 2η

Διδάσκω σε ΤΕΕ, η ηλικία των μαθητών μου κυμαίνεται από 17 έως 45 περίπου. Αυτό σημαίνει πως οι άνθρωποι αυτοί είναι ενήλικες, οι περισσότεροι εργάζονται και μερικοί από αυτούς έχουν οικογένεια, άρα υποθέτω αυξημένη αίσθηση ευθύνης. Ήρθαν οικειοθελώς στη σχολή αυτή για να ασκήσουν ένα επάγγελμα που τους αρέσει ή γιατί προσδοκούν από αυτό να τους φέρει ένα καλύτερο μέλλον, δηλαδή η συμμετοχή τους στην εκπαιδευτική διαδικασία ήταν συνειδητή.

Εδώ τα ιδεολογικά μου πιστεύω τα έθεσα εξαρχής σε εφαρμογή. Καμία προσπάθεια επιβολής κατασταλτικών πειθαρχικών μέτρων, όπως αποβολές κ.ά., οι μαθητές περίμενα να αυτοπειθαρχούν. Όλα έλπιζα να βασιστούν στην παιδαγωγική πρόληψη και στον διάλογο. Τους πρότεινα, λοιπόν, αν θέλουν να συζητούν μεταξύ τους να αλληλογραφούν, αν δε θέλουν να προσέχουν ας μη το κάνουν, μόνο μη θορυβούν. Οι παρεμβάσεις στη ροή του μαθήματος ήταν ελεύθερες. Κατά τη διάρκεια της όποιας εξέτασης επιτρέπεται τα βιβλία τους να είναι ανοιχτά, ώστε να άρω τον λόγο για σκονάκια. Κοινώς επιθυμούσα ο καθένας να συναισθανθεί την ευθύνη που φέρει προς τον εαυτό του και προς τον περίγυρό του, πράττοντας ανάλογα.

Το αποτέλεσμα ήταν μια μικρή μόνο μερίδα να προσέχει και να συμμετέχει. Η πλειοψηφία στην καλύτερη περίπτωση κοιμόταν, διάβαζε εφημερίδες ή περιοδικά , άκουγε μουσική φορώντας ακουστικά, ή στην χειρότερη συνομιλούσε ακατάπαυστα και ηχηρά, άλλαζε θέσεις κατά βούληση και άκουγε μουσική δίχως ακουστικά. Στην διάρκεια ενός τριμήνου είχα κάνει πέντε το πολύ ήπιες συστάσεις, περιμένοντας να υπάρξουν οι κατάλληλες ζυμώσεις μέσα στους μαθητές.

Στο πρότελευταίο μάθημα, που είχα μαζί τους, ήρθε μια μαζική αντίδραση από τους ανθρώπους που προσπαθούσαν να παρακολουθήσουν, ενάντια στη θορυβούσα πλειοψηφία. Άδραξα την ευκαιρία να κάνω μια ανοιχτή συζήτηση πάνω στον τρόπο λειτουργίας της τάξης. Η μόνη παραφωνία στο δημοκρατικό πνεύμα της συζήτησης ήταν η απόρριψη εκ μέρους μου μιας πρότασης, η οποία κατατέθηκε από μία μαθήτρια και έλεγε να γίνεται κατά το ένα τρίτο των ωρών που διδάσκω μάθημα και το υπόλοιπο χαβαλές. Το επιχείρημα που αντέτεινα ήταν πως θα αισθανόταν οι ίδιοι αν το παιδί τους ερχόταν στο σπίτι και τους έλεγε πως ακολουθούν ένα τέτοιο σύστημα στο σχολείο. Η συζήτηση κράτησε μια διδακτική ώρα περίπου και στο τέλος τους κάλεσα να ψηφίσουν τι σύστημα θέλουν να ακολουθήσουν. Είχαν να διαλέξουν μεταξύ του μέχρι τότε υπάρχοντος, το οποίο βασιζόταν πάνω στη δική τους αυτόπειθαρχία, και σε ένα σύστημα που την πειθαρχία την επιβάλω εγώ. Το αποτέλεσμα της ψηφοφορίας ήταν μια ομόφωνη, μη προσυνεννοημένη, αποχή.

Έτσι, ερχόμαστε στο σήμερα, στο οποίο μετά από μία ώρα ελευθεριακής διδασκαλίας, σε χαώδεις συνθήκες, πέρασα στο απολυταρχικό σύστημα διδασκαλίας με μια σύντομη ανακοίνωση, στη οποία τους δήλωσα πως αίρονται όλα τα μέχρι τώρα προνόμιά τους. Στο πρώτο λεπτό υπήρξε η πρώτη δοκιμή του νέου συστήματος, η οποία κατεστάλη άμεσα με μια ωριαία αποβολή. Το άτομο έτυχε να είναι η μαθήτρια που είχα απορρίψει την πρόταση της. Πήγε να αντιδράσει, αλλά, μετά από την προειδοποίηση πως αν δεν αποχωρήσει εντός 3 λεπτών θα την ακολουθήσει συνάδελφος, έφυγε. Συνέχισα την επίδειξη ισχύος με παρατηρήσεις σε έντονο ύφος για μικροπαραπτώματα, αλλά πάντα χωρίς φωνές, με το σεις και με το σας, που ξέρω ότι τρομοκρατεί περισσότερο. Σε όλη τη διαδικασία ένιωσα να γκρεμίζομαι εσωτερικά, δεν ξέρω αν έτρεμα προς τα έξω, αλλά μέσα μου διαλυόμουν. Αισθανόμουν σαν όλη τη διαδικασία να την διεκπεραίωνε κάποιος άλλος, σα να είχα μπει σε αυτόματο πιλότο. Ίσως για αυτό να τους είπα πως όλα τα προνόμια μπορεί να επανέλθουν με τη δική τους σωστή συμπεριφορά και να μην έκανα παρατηρήσεις σε ανθρώπους που στη συνέχεια αφαιρέθηκαν ή δεν συμμετείχαν στο μάθημα.

Συμπέρασμα: Η εμπειρία μου αυτή μου απέδειξε πως ο άνθρωπος χρειάζεται μαστίγιο, πως δε θέλει να αναλαμβάνει ευθύνες, πως μπερδεύει την ελευθερία με την ασυδοσία, πως ακόμα και αν έχει γευτεί το φρούτο της ελευθερίας είναι έτοιμος να το εγκαταλείψει σχετικά εύκολα μόλις κάποιος αποπειραθεί να του το στερήσει. Ειδικά η απουσία ουσιαστικής μαζικής αντίδρασης εκ μέρους τους στον περιορισμό των ελευθεριών τους με ενόχλησε ιδιαίτερα, εντέλει η απολυταρχία φέρνει την τάξη.

Labels: ,

12 Comments:

Blogger diafanos said...

Πράγμα που φέρνει στο νου το "θέλει αρετή και τόλμη η ελευθερία". Εσύ τόλμησες αλλά η αρετή μάλλον δεν υπήρχε. Σε λιγότερο ποιητική γλώσσα αρετή=παιδεία. Πρώτα να εκ-παιδευτούν δηλαδή και μετά να αφεθούν ελεύθεροι. Μα αυτό δεν προσπαθούσες εξ αρχής να κάνεις κι εσύ στην αίθουσα; Να τους εκπαιδεύσεις... Οπότε φαύλος κύκλος.

Fri Feb 03, 07:30:00 PM 2006  
Blogger psarras said...

Αρκετά ενδιαφέρον αυτό το story..

Fri Feb 03, 09:13:00 PM 2006  
Blogger Thrass said...

Kάπως έτσι πρέπει να σκεφτόταν κι ο Πλάτωνας, όταν πρότεινε το σύστημα προσχεδιασμού ζευγαρωμάτων στην Αρχαία Αθήνα.

Sat Feb 04, 06:38:00 PM 2006  
Blogger evee said...

πραγματικά πολύ ενδιαφέρον post.

συμφωνώ για τα περι αρετης και τόλμης με τον diafano πάνω κάτω αλλά θα το μετέτρεπα σε ¨θέλει παιδεία και ωριμότητα¨ η ελευθερία

ένας εξαιρετικός δάσκαλός μου που συχνά πυκνά τον κατηγορούσαν για τις παλαιές του μαθόδους διδιασκαλίας(ήταν πολύ απόμακρος και "εξουσία") είχε πει ότι αυτός λόγω θέσης εχει την εξουσία. Με το να το παίζει ίσος με τον μαθητή στην ουσία -από την εμπειρία του είχε δει ότι- θα προκαλέσει αυτό που δεν θέλει(τη μη-εκπαίδευση) διότι οι άνθρωποι όπως είπες και εσύ δεν πειθαρχούν ακόμη και όταν κάνουν κάτι λόγω επιλογής. Ενώ όταν τον άκουσα σκέφτηκα ότι είναι αρχομανής, στην πράξη είδα ότι προσπαθούσε να μας διδαξει πρώτα για να έχουμε τα φόντα να του επιτεθούμε μετά σαν ίσος προς ίσο (αν αυτό είναι δυνατό, αφού δεν έχουμε την εμπειρία του). Και όταν τελικά δέχτηκε επίθεση σε θέματα αρχιτεκτονικά από πολλούς από εμάς, έδειξε το ανοιχτό πνεύμα που δεν περίμενα πως έχει. Και είπε μια κουβέντα που νομίζω την είχε πει παλιότερα ο Ηράκλειτος. Δώσ'μου κάπου να σταθώ για να κινησω τη γη. Αυτός ήθελε να είναι η σταθερή γη κάτω από τα πόδια μας. Νιώθω ευγνώμων ακόμη και σήμερα που ο μεγάλος αυτός δάσκαλος μας έδωσε γη να σταθούμε ακόμη και αν μετά ξεπεράσαμε αυτα που μας δίδασκε. Ίσως ακριβώς για αυτό να πήγαμε παραπέρα δηλαδή. Λέγεται Τάσος Μπίρης.

Sat Feb 04, 10:06:00 PM 2006  
Anonymous Anonymous said...

Διάβασα τυχαία τις δύο αυτές εμπειρίες, που είναι πολύ κοντά σε πράγματα που ζω καθημερινά.
Κατέληξα ότι:
-για οποιασδήποτε ηλικίας μαθητή, η πειθαρχία είναι ευθύνη του διδάσκοντα. Κάτι σαν το εστιατόριο που πληρώνεις, σε σερβίρουν και μετά πλένουν τα πιάτα. Τελευταία, είναι και η σκέψη στα δικά μας καθήκοντα, δυστυχώς.
-η έννοια της δημοκρατίας καταστρέφεται από τα καθήκοντα που απορρέουν από το μισθό μας.
- ΚΟΥΡΑΓΙΟ!!!

Sun Feb 05, 10:06:00 PM 2006  
Blogger diafanos said...

'Ει, πες μου ανώνυμε, πες μου τι γίνεται με εκείνους τους μαθητές που αν και πέρασαν από πολλούς διδάσκοντες, που αν κι έμαθαν πολλά, που κι αν πειθάρχησαν συχνά, δεν έχουν διδάσκοντες πια; Πώς πειθαρχούν εκείνα τα παιδιά;

(Ευχαριστώ τη φωνή και τους στίχους του Αγγελάκα για τη συνεισφορά τους σε αυτό το comment.)

@Thrass: O Πλάτωνας ήταν ή ο Αριστοφάνης μέσα από το στόμα της Λυσιστράτης; Ή μήπως και οι δύο της ίδιας σχολής και 'πειθαρχίας' ήταν;

Sun Feb 05, 11:10:00 PM 2006  
Blogger diafanos said...

Και μια κουβέντα ακόμα για το ρόλο του (σύγχρονου) δασκάλου - εκτός από το να επιβάλλει την πειθαρχία.

Mon Feb 06, 11:19:00 AM 2006  
Anonymous Anonymous said...

Το σχόλιο είχε να κάνει με το τι περιμένουν οι περισσότεροι από τον οποιδήποτε που φέρει το ρόλο του διδάσκοντα πριν καν τον γνωρίσουν. Τα κανονικά παιδιά, δυστυχώς, προτιμούν να τους πεις ότι η γη δεν έχει θάλασσα, να το γράψουν, να πάρουν το βαθμό και να πάνε παρακάτω. Χωρίς διδάσκοντες, το μόνο που τους λείπει ουσιαστικά είναι ο βαθμός. Η πειθαρχία είναι πιστεύω θέμα οικογένειας.

Εκείνα τα παιδιά... που δε διαβάζουν κανονικά, που δε μαθαίνουν κανονικά, και που δε συμπεριφέρονται κανονικά... είναι πιο έτοιμα να αναλάβουν ρόλο στη διαδικασία, και να ζητήσουν να πειστούν (να μάθουν) χωρίς τα χείλη τα σφιγμένα.

Πώς λέμε... δε θέλουμε μπελάδες στη γιορτή μας!

Ευχαριστώ για την απάντηση στην πρώτη μου γραπτή επίσκεψη.

Mon Feb 06, 03:02:00 PM 2006  
Blogger Ilaira said...

Εντυπωσιακή διαπίστωση αν και δεν καταβάθος την περίμενα, αφού από την εργασιακή μου εμπειρία έχει προκύψει ότι οι δημοκρατικές διαδικασίες τις (συντριπτικα) περισσότερες φορές είναι αναποτελεσματικές.

Εντωμεταξύ το αρθρο του Νίκου Δήμου μου άρεσε πολύ!

GGL, η ωριμότητα ειναι πούτιμο αγαθό και δεν συμβαδίζει με την ηλικία.

Mon Feb 06, 03:09:00 PM 2006  
Blogger Ilaira said...

...Ο δαιμων του τυπογραφείου ξαναχτυπά...αλλά το σαμποταζ δεν θα περάσει.
Η ωριμότητα είναι πολύτιμο (!) αγαθό.

Mon Feb 06, 03:12:00 PM 2006  
Anonymous Anonymous said...

και όπως πάντα αποδεικνύεται περίτρανα πώς όταν έχουμε κάτι ώς δεδομένο δεν το εκτιμάμε παρά όταν το χάσουμε...για να μην πάω περαπέρα τον συλλογισμό μου και πώ πώς στην πλειοψηφία του ο άνθρωπος ανέκαθεν στερείτο αυτο-πειθαρχίας και αυτο-υποκίνησης με αποτέλεσμα να θέλει κάποιον να του "επιβάλει" πειθαρχία προκειμένου να κάνει κάτι....So sad but alas so true as well.....

Mon Feb 06, 03:56:00 PM 2006  
Blogger ggl said...

Η απολυταρχία είναι η εύκολη λύση. Πρέπει να υπάρχει άλλος τρόπος. Κάποιοι το λένε ηλιθιότητα και άλλοι ελπίδα, ότι και να είναι, θα προσπαθήσω ξανά. Για νέες ήττες, για νέες συντριβές.

Mon Feb 06, 04:19:00 PM 2006  

Post a Comment

<< Home